Duinen en dijken (Eenigenbrug)

Als je van polders en weidse uitzichten houdt, ga je naar Eenigenburg. Een uniek dorp zonder nieuwbouw en uitzicht op de duinen, waar Floris V vrede sloot met de opstandige West-Friezen. Ga in de zomermaanden.

Tekst en foto’s: Joop Duijs

Ommetje juli 2016 - schapen // ommetje_juli_2016_-_1.jpg (67 K)

De Westfriese Omringdijk slingert zich door het groene landschap.

 

Als u nog steeds twijfelt aan de schoonheid van Noord- Holland moet u op een zonnige dag – het kan er namelijk ook heel hard waaien! - eens naar Eenigenburg reizen. De naam zegt het al: een enig, uniek dorp! Gelegen in een prachtig landschap van dijken en polders. Zonder nieuwbouw, met prachtige(woon)boerderijen en aan de horizon de duinen van Schoorl, de hoogste van Nederland.

Eeuwenoud, want Einihborch zoals het dorp eens heette, wordt al in 1289 genoemd in verband met vredesonderhandelingen met graaf Floris V, de grote animator achter de drooglegging van het huidige West-Friesland. Daarom even terug in de tijd, want zonder geschiedenis geen heden.

Pas rond 800 was de veenafzetting zo dik dat men rond Eenigenburg kon wonen en werken; de visvangst was een belangrijke bron van inkomen. De oorspronkelijke bewoners kwamen uit het duingebied en vestigden zich hier op een aantal terpen. Hoognodig want het gebied was een woest veenmoeras dat voortdurend werd geteisterd door overstromingen. In de loop van de volgende eeuwen begon men stukje voor stukje, dijkje na dijkje, wat land op de zee te winnen. Omdat de zee het land net zo hard weer terugnam, begon men met de aanleg van de West- Friese Omringdijk die werd gebouwd met behulp van duizenden palen, enorme hoeveelheden zeewier en met veelal vlakbij afgegraven grond.

Aanvankelijk maakte de dijk van West-Friesland een eiland, omringd door de Zijpe in het noorden, de Zuiderzee in het oosten, de meren de Beemster en Schermer in het zuiden en de Rekere en Zijpe in het in het westen. De 126 kilometer lange dijk verbindt Alkmaar, Hoorn, Enkhuizen en Medemblik, steden die een grote rol in onze geschiedenis hebben gespeeld en staat nog altijd symbool voor het eigenzinnige West-Friese karakter van de bevolking die zich eeuwenlang verzette tegen de edelen van Holland en Zeeland.

IMG_0530.jpg

De route is op een klein stukje na geheel verhard.

En zo zijn we weer terug bij Floris V. In 1256 zakte zijn vader Willem II van Holland, tijdens een zoveelste poging de Westfriezen te onderwerpen, met zijn paard door het ijs waarna het voor de opstandige Westfriezen een koud kunstje was om hem dood te slaan. Ze begroeven hem, uit angst voor repressailles, achter een haardplaat van een boerderij in Hoogwoud. Dat kon zijn zoon Floris V natuurlijk niet over zijn kant laten gaan, maar pas in 1282 wist hij, na meerdere pogingen, de Westfriezen eindelijk te verslaan waarna hij de bevolking van Hoogwoud liet uitmoorden – want zo ging dat ook al in die tijd - en het lijk van zijn vader meenam om te begraven in Middelburg.

Floris V sloot pas zes jaar later vrede met de Westfriezen in Eenigenburg en verdiende in de loop van de volgende jaren hun sympathie door het dijkenstelsel verder te versterken en wegen aan te leggen. Om een oogje in het zeil te kunnen houden liet Floris echter wel het nog steeds bestaande kasteel Radboud in Medemblik en kasteel Nuwendoorn in Eenigenburg bouwen, waarvan de fundamenten in 1948 zijn teruggevonden. In de loop van de jaren zijn de kasteelmuren gedeeltelijk weer opgebouwd met modern materiaal en de hoofdtoren is in staal als uitkijktoren opgericht. Als u het dorp verlaat richting de dijk ziet u aan uw linkerhand de uitkijktoren. Daar ziet u ook het oude hervormde kerkje dat werd gebouwd in 1792. De kerk en het bijbehorende kerkhof liggen verhoogd op een terp.

IMG_0529.jpg

Grote, rechte door ruilverkaveling verkregen akkers vol aardappelen en kool.

Vanaf de dijk heeft u een prachtig uitzicht op het weidse land, waarin de vele windmolens geruisloos opgaan en het opvalt dat de boerenbedrijven prachtige, moderne schuren en stallen hebben. Veeteelt, maar vooral veel akkerbouw hier en dan vooral aardappelen en kool. Vanaf de dijk is ook nu nog goed te zien dat het gebied binnen de dijk duidelijk lager ligt dan het land en water erbuiten.

Onderweg passeert u een paneel dat verwijst naar de Engels- Russische inval in 1799, weer zo’n stukje bijna vergeten geschiedenis. Dat het water zich niet zomaar gewonnen heeft gegeven, is te zien aan de diverse wielen - meertjes die zijn ontstaan na een dijkdoorbraak - en de vele bochten in de dijk. Die bochten zijn ook populair bij motorrijders, waardoor het hier in het weekend nog wel eens druk wil zijn, vertelt een buurtbewoner. Opletten dus! Bij routepaal 57 verlaten we de dijk, passeren een fraai buurtje en wandelen via een graspad verder. Terug op het asfalt gaan we via een lange rechte weg, met rechts boerderijen en links vele door ruilverkaveling kaarsrechte hectares kool- en aardappelvelden verder naar de ingang van het terrein van ACON.

IMG_0531.jpg

De vele windmolens gaan hier geruisloos op in het landschap.

Na het passeren van het autocrossterrein lopen we terug naar Eenigenburg, waarna we nog even een kijkje willen nemen bij het gelijknamige museum. Helaas is dat echter alleen op zondag geopend. Jammer, omdat we op de website lezen dat daar de strijd tegen het water, de kerk en de adel fraai in beeld is gebracht. Mooi is ook het verhaal van de familie Eenigenburg die werd verketterd omdat ze een andere interpretatie van de bijbel aanhingen en daarom maar Amerika emigreerden. Voordat ze daar echter aankwamen, had de familie al drie kinderen verloren, maar het geslacht Eenigenburg leeft nog steeds voort.

IMG_0533.jpg

De paarse route start tegenover Surmerhuizenweg 17.

Museum Eenigenburg aan de Kerkweg 5 is elke zondag van 1 mei tm 25 september geopend. Informatie: www.eenigenburg.nl.

image

(7 km)

De route start t.o. Surmerhuizenweg 17, Eenigenburg. U vindt daar een informatiepaneel en routepaal 66. Loop vervolgens naar 67-68-25-57-56-58-59-67-66 (volgens de paarse routepijlen). Deze route is van 15 maart tot 15 juni afgesloten in verband met het broedseizoen.

  • Om deze route in de app te zetten: scan vanuit de app de QR code of voer het routenummer 101399 in.
  • 6.94 km

Route PDF

Download PDF

Van & Naar
Startpunt Eenigenburg 

Toon aanrijroute
Scroll onderstaande tabel om meer te zien
VanNaarTrajectlengteMarkering(en)KenmerkenMeldingen

Startpunt Eenigenburg

0.14 km
  • Geel
  • Paars
  • LAW

    0.34 km
    • Geel
    • Paars

      0.76 km
      • Paars
      • Groen

        1.38 km
        • Paars

          0.76 km
          • Paars
          • Rood
          • Onverhard pad (deels)
          • 15 maart - 15 juni

          0.17 km
          • Rood
          • Blauw
          • Paars

            1.41 km
            • Paars

              1.83 km
              • Paars
              • LAW
              • Verboden voor honden

              Startpunt Eenigenburg

              0.14 km
              • Geel
              • Paars
              • LAW